وال پست چیست؟ اهمیت اجرای وال پست

در بسیاری از ساختمان‌ها، بیشترین آسیب‌های ناشی از زلزله تنها به اعضای اصلی سازه محدود نمی‌شود بلکه دیوارهای پیرامونی و جداکننده نیز در معرض خطر جدی قرار می‌گیرند. تجربه زلزله‌های سال‌های اخیر از جمله زلزله کرمانشاه (سر پل ذهاب) در سال 1396 نیز نشان داده است؛ هرچند اسکلت ساختمان عملکرد مناسبی داشت اما اتصال نامناسب دیوارهای غیرسازه‌ای به قاب سازه، باعث انتقال تنش‌های اضافی شده و در نهایت آسیب‌های گسترده‌ای را به دیوارها وارد کرده و ایمنی ساکنان را به خطر انداخته است. به همین دلیل، در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به نحوه مهار و اجرای صحیح دیوارها در آیین‌نامه‌ها و مقررات ساختمانی شده است.

یکی از مهم‌ترین اجزایی که برای افزایش پایداری دیوارها و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از نیروهای جانبی مانند زلزله مورد استفاده قرار می‌گیرد، وال پست است. وال پست با ایجاد اتصال مناسب بین دیوار و اسکلت ساختمان، از جابه‌جایی بیش از حد، ترک‌خوردگی و فروریزش دیوار جلوگیری کرده و عملکرد ایمن‌تر ساختمان را در زمان وقوع زلزله تضمین می‌کند. البته دستیابی به این هدف، تنها در صورتی امکان‌پذیر است که وال پست مطابق ضوابط فنی و با رعایت جزئیات اجرایی صحیح، طراحی و اجرا شود.

در این مقاله ابتدا به این پرسش پاسخ می‌دهیم که وال پست چیست و چه وظیفه‌ای در ساختمان بر عهده دارد. سپس انواع وال پست به صورت کامل مورد بررسی قرار می گیرد.

وال پست چیست؟

واژه Wall Post از دو کلمهWall  به معنی دیوار و Post به معنی نگهدارنده یا تکیه‌گاه تشکیل شده است. همان‌طور که از نام آن مشخص است، وال پست عضوی است که برای مهار و پایدارسازی دیوارها در ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در واقع، وال پست یکی از اجزای غیرسازه‌ای ساختمان است که وظیفه آن ایجاد ارتباط مناسب بین دیوار و اسکلت سازه است. این عضو باعث می‌شود دیوار در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله، باد و ارتعاشات رفتار مناسب‌تری داشته باشد و احتمال ترک‌خوردگی، جابه‌جایی یا فروریختن آن به حداقل برسد.

برخلاف تصور رایج، وال پست برای تحمل بارهای اصلی ساختمان طراحی نمی‌شود؛ بلکه نقش آن افزایش ایمنی دیوارهای غیرسازه‌ای و کنترل عملکرد آن‌ها در زمان تغییرشکل سازه است. به همین دلیل، اجرای صحیح وال پست و رعایت جزئیات فنی آن، یکی از مهم‌ترین الزامات ساخت‌وسازهای امروزی و از موارد مورد تأکید آیین‌نامه‌های ساختمانی به شمار می‌رود.

اهمیت اجرای وال پست

هدف از اجرای وال پست، انتقال نیروی جانبی وارد شده بر میانقاب ها به سازه اصلی است. میانقاب ها که اعضایی غیرسازه ای هستند در صورت عدم اتصال به اسکلت سازه، در هنگام واردشدن نیروهای جانبی مانند زلزله دچار خرابی می شوند و فرو می ریزند و می توانند خسارت های جانی و مالی فراوانی را وارد نمایند حتی اگر اسکلت سازه دچار خرابی نشده باشد. بسیاری از خرابی های ناشی از زلرله در سر پل ذهاب سندی بر این مدعاست .

وال پست با مهار مناسب دیوار و کنترل تغییرشکل آن، از جابه‌جایی خارج از صفحه، ترک‌خوردگی و فروریزش دیوار جلوگیری می‌کند. این عضو همچنین به دیوار اجازه می‌دهد تا هنگام تغییرشکل سازه، رفتار مناسبی داشته باشد و بدون وارد شدن تنش‌های مخرب، تغییرمکان‌های مجاز را تحمل کند. به همین دلیل، اجرای اصولی وال پست نقش مهمی در افزایش عملکرد لرزه‌ای ساختمان دارد.

از سوی دیگر، با توجه به الزامات پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ ایران و سایر مقررات ملی ساختمان، اجرای وال پست در بسیاری از ساختمان‌ها دیگر یک انتخاب نیست بلکه یک الزام فنی محسوب می‌شود. رعایت این ضوابط علاوه بر افزایش ایمنی سازه، از بروز خسارات پس از زلزله، هزینه‌های تعمیر و توقف بهره‌برداری از ساختمان نیز جلوگیری می‌کند.

به طور کلی، مهم‌ترین مزایای اجرای وال پست عبارت‌اند از:

افزایش ایمنی دیوارهای غیرسازه‌ای در برابر زلزله و باد

جلوگیری از ریزش و تخریب دیوارهای داخلی و پیرامونی

کاهش ترک‌خوردگی و آسیب‌های ناشی از تغییرشکل سازه

افزایش یکپارچگی عملکرد دیوار و اسکلت ساختمان

کاهش خسارات مالی و جانی در زمان وقوع زلزله

اجرای ساختمان مطابق ضوابط آیین‌نامه‌ای و مقررات ملی ساختمان

افزایش دوام و طول عمر دیوارهای ساختمان

انواع وال پست

وال پست را می‌توان از جنبه‌های مختلف دسته‌بندی کرد. نوع وال پست با توجه به محل اجرای دیوار، ابعاد آن، نوع مصالح و جزئیات اجرایی پروژه انتخاب می‌شود. به طور کلی، وال پست‌ها از نظر نحوه قرارگیری، محل نصب، جنس و شکل مقطع به چند گروه تقسیم می‌شوند که در ادامه هر یک را بررسی می‌کنیم:

1. انواع وال پست از نظر نحوه قرارگیری

از نظر جهت نحوه قرارگیری، وال پست‌ها در سه گروه قرار می‌گیرند:

وال پست عمودی

وال پست عمودی در امتداد ارتفاع دیوار اجرا می‌شود و وظیفه آن مهار دیوار در برابر تغییرشکل خارج از صفحه است. این نوع وال پست معمولاً در دیوارهای با طول زیاد یا دیوارهای پیرامونی ساختمان استفاده می‌شود.

وال پست افقی

وال پست افقی در امتداد طول دیوار اجرا می‌شود و بیشتر در دیوارهایی با ارتفاع زیاد کاربرد دارد. استفاده از این نوع وال پست باعث افزایش پایداری دیوار و کاهش احتمال ترک‌خوردگی یا کمانش آن در اثر نیروهای جانبی می‌شود.

وال پست ترکیبی

در برخی پروژه‌ها، برای دستیابی به عملکرد بهتر، از ترکیب وال پست‌های عمودی و افقی استفاده می‌شود. این روش در دیوارهای بزرگ، دیوارهای دارای بازشو یا دیوارهایی که نیاز به مهار بیشتری دارند، کاربرد دارد.

2. انواع وال پست از نظر محل قرارگیری

از نظر محل نصب، وال پست‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

وال پست کناری

وال پست کناری در دو انتهای دیوار و در محل اتصال آن به ستون یا سایر اجزای سازه اجرا می‌شود. این عضو وظیفه مهار لبه‌های دیوار و انتقال مناسب نیروهای جانبی به اسکلت ساختمان را بر عهده دارد.

وال پست میانی

چنانچه طول یا ارتفاع دیوار از حدود مجاز آیین‌نامه بیشتر باشد، از وال پست میانی استفاده می‌شود. این عضو در بخش میانی دیوار قرار گرفته و با کاهش ابعاد آزاد دیوار، مقاومت و پایداری آن را افزایش می‌دهد.

3. انواع وال پست از نظر جنس

از نظر جنس، وال پست‌ها معمولاً در دو نوع زیر تولید و اجرا می‌شوند:

وال پست گالوانیزه

در مناطق مرطوب مانند مناطق شمالی و جنوبی کشور که میزان خوردگی و زنگ زدگی ورق بالاست، استفاده از این نوع ناودانی با ضخامت پوشش گالوانیزه بین 70 تا 85 میکرون توصیه می شود.

وال پست ورق سیاه

وال پست ساخته ‌شده از ورق سیاه به دلیل قیمت مناسب و اجرای ساده در پروژه ها بسیار محبوب و مورد توجه می باشد. در اجرای این وال پست حتما باید در نظر داشت ضخامت ورق مورد استفاده، حداقل دو میلی متر باشد و رنگ آمیری وال پست برای جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی با دقت ویژه انجام شود

4. انواع وال پست از نظر نوع مقطع

با توجه به نوع پروفیل فولادی مورد استفاده، وال پست‌ها به چند گروه تقسیم می‌شوند:

وال پست نبشی

در این روش از مقاطع نبشی برای مهار دیوار استفاده می‌شود. وال پست نبشی به دلیل سادگی اجرا، هزینه مناسب و دسترسی آسان به مقاطع، یکی از رایج‌ترین روش‌های اجرای وال پست در ساختمان‌ها است.

وال پست ناودانی

در وال پست ناودانی، از مقطع ناودانی برای مهار دیوار استفاده می‌شود. این مقطع به دلیل ایجاد سطح تماس بیشتر با دیوار، در برخی پروژه‌ها و بر اساس جزئیات طراحی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وال پست ناودانی منقطع

ناودانی منقطع، روشی به‌روزتر برای اجرای وال پست است که در آن، به جای استفاده از ناودانی سرتاسری، قطعات کوتاه ناودانی در فواصل مشخص روی ستون یا المان‌های سازه‌ای نصب می‌شوند. این روش علاوه بر کاهش مصرف فولاد، امکان حرکت نسبی دیوار در هنگام زلزله را فراهم کرده و از تمرکز تنش و آسیب‌دیدگی دیوار جلوگیری می‌کند. به همین دلیل، استفاده از ناودانی منقطع در بسیاری از پروژه‌های جدید و مطابق ضوابط پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ مورد توجه قرار گرفته است.

جمع بندی انواع وال پست

کلام آخر

اگر قصد خرید وال پست یا اجرای آن در پروژه‌های ساختمانی را دارید، استفاده از محصولات استاندارد و تولیدشده با مواد اولیه باکیفیت اهمیت زیادی دارد. گروه صنعتی بیلدر به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان تخصصی انواع وال پست، ناودانی منقطع، نبشی و سایر متعلقات مهار دیوار، محصولات خود را با بهره‌گیری از ورق‌های استاندارد، تجهیزات به‌روز و کنترل کیفی دقیق تولید می‌کند. تمامی محصولات این مجموعه، مطابق الزامات فنی و استانداردهای موردنیاز صنعت ساختمان طراحی و تولید شده‌اند تا علاوه بر سهولت اجرا، ایمنی و دوام مورد انتظار مهندسان، مجریان و کارفرمایان را تأمین کنند.

چنانچه برای انتخاب نوع مناسب وال پست، استعلام قیمت یا دریافت مشاوره فنی نیاز به راهنمایی دارید، کارشناسان گروه صنعتی بیلدر آماده هستند تا متناسب با شرایط پروژه، بهترین راهکار را در اختیار شما قرار دهند.

پاسخ به سوالات متداول

آیا اجرای وال پست در همه ساختمان ها اجباری است؟

بله طبق آیین نامه، استفاده از وال پست در همه ساختمان ها اجباری می باشد.

نوع اتصال وال پست ها(وادار) به سقف یا کف چگونه می باشد؟

بسته به محل قرارگیری(داخل قاب، خارج قاب، یک سر آزاد داخل قاب، یک سر آزاد خارج قاب  و…) متفاوت می باشد. در مقاله جزئیات اتصال وال پست به صورت ویژه این موضوع بررسی می شود.

تفاوت وال پست گالوانیزه و ورق سیاه چیست؟

وال پست گالوانیزه در برابر رطوبت و خوردگی مقاومت بیشتری دارد و برای مناطق مرطوب گزینه مناسب‌تری است. در مقابل، وال پست ساخته‌شده از ورق سیاه قیمت مناسب‌تری دارد، اما برای جلوگیری از زنگ‌زدگی باید با پوشش ضدخوردگی یا رنگ محافظ پوشانده شود.